મોડર્ન છોકરીની ટ્રેડિશનલ સમસ્યા...!

 

 

ટિપિકલ ટ્રેડિશનલ થવું કે પોતાની મોડર્ન ઓળખ જાળવી રાખવી? આ છે...

આપણી મમ્મીઓ છોકરાઓને એ હદ સુધી બગાડી નાખે છે કે કોલેજના પ્રોફેસર કે પરણીને આવેલી પત્ની પણ એની કુટેવો સુધારી શકતી નથી. - ચંદ્રકાંત બક્ષી

સ્ત્રી-પુરુષ સમોવડિયાં છે એવો પવન ફૂંકાયા પછી સ્ત્રીઓ કે જે અપમાનજનક સ્થિતિમાં જીવતી હતી એમની સ્થિતિમાં કંઇક સુધારો થયો. એની સાથે સાથે આવું પરિવર્તન ઘણી ‘મુશ્કેલી’ પેદા કરનાર પણ બન્યું. બાહ્ય રીતે જોવા જઇએ તો જે સાસુ સ્વયં ‘દબાયેલું’ જીવન જીવી હતી, એનાથી પુત્રવધૂનું સાપેક્ષ રીતે બદલાયેલું ‘સ્વતંત્ર’ જીવન અસહ્ય બન્યું. જે પુરુષ ‘બોસગીરી’ કરવા જ ટેવાયેલો હતો એનાથી એક સ્ત્રીને બોસ તરીકે સ્વીકારવી અઘરું થયું. આવા તો ઘણા દાખલા આપી શકાય. પણ આજે વાત કરવી છે એક મોડર્ન છોકરીની અજીબો-ગરીબ અને રેલેવન્ટ સમસ્યાની. એનો પત્ર ટૂંકાવીને તમારી સામે મૂકું છું. આપણે એનું નામ રાખીએ સુજાતા. એ લખે છે:

‘આજે મારે તમારી સાથે એક સમસ્યા શેર કરવી છે. ગભરાતા નહીં, એ સમસ્યા એટલી કોમ્પ્લિકેટેડ નથી! પછી મારે એ પણ જાણવું છે કે હું સાચે રસ્તે છું કે નહીં. હું એક એવા ગામમાંથી આવું છું જે મૂળભૂત રીતે ઓર્થોડોકસ વિચારસરણી ધરાવે છે, જ્યાં હજુ પણ કો-એજ્યુકેશન (કે જ્યાં છોકરા-છોકરીઓ સાથે ભણે) સ્વીકૃત બન્યું નથી. પણ મારા મમ્મી-પપ્પા ફોરવર્ડ હોવાથી એમણે મને આઠથી બારનું શિક્ષણ એવી શાળામાં અપાવ્યું કે જ્યાં પાંચ હજાર છોકરાઓની વચ્ચે હું એકલી જ છોકરી ભણતી. મારા ઘરે પણ મારા માતા-પિતા મને અને મારા ભાઇને એકસરખી જ ટ્રિટમેન્ટ આપતા.

સ્વાભાવિક રીતે હું એક ટિપિકલ ટ્રેડિશનલ છોકરી નથી, કારણ કે છોકરાઓ સાથે પનારો પાડીને હું બોલ્ડ બની ગઇ હતી. કોલેજમાં પણ મારે મિત્રો તરીકે છોકરીઓ કરતાં છોકરાઓ વધુ હતા. મારા ઘરે પણ મારા મિત્રો (બોય-ફ્રેન્ડ નહીં) બિન્ધાસ્ત આવી શકતા. હું દસમા ધોરણમાં હતી ત્યારે ગાંધીજીની આત્મકથા ‘સત્યના પ્રયોગો’ વાંચી હતી, અને ત્યારનું એવું નક્કી કર્યું હતું કે મારા જીવનમાં મારી સાથે જે પણ ‘કનેકટ’ થશે એની સાથે હું સત્ય જ બોલીશ.

એની સાથે સાથે હું એવું પણ વિચારતી કે આ દુનિયામાં મારા જેવા વિચારો ધરાવતો કોઇ છોકરો તો હશે જ, જે મને ગમશે અને જેને હું જેવી છું એવી ગમીશ. પણ અહીં જ ટ્રેજેડીની શરૂઆત થાય છે! છોકરાઓને ટિપિકલ છોકરીઓ વધારે ગમે છે. ટિપિકલ એટલે વસ્ત્રોમાં અને દેખાવ પ્રત્યે સભાન હોય, થોડી નખરાળી હોય. હું કોલેજમાં આવી અને ત્યાં પણ મારો જે સ્પેશ્યલાઇઝેશનનો વિષય હતો, તેમાં હું એકલી જ છોકરી હતી. પોસ્ટ ગ્રેજયુએશનમાં મારા સહકારથી એક છોકરી અમારા ગ્રૂપમાં આવી.

પછી મેં જોયું તો મારા ગ્રૂપના બધા જ છોકરા પેલી છોકરીને ઇમ્પ્રેસ કરવાના કામમાં લાગી ગયા હતા! મને ખૂબ જ નવાઇ લાગી. પછી મારા ધ્યાનમાં આવ્યું કે મોટાભાગના છોકરાઓને થોડી કમ-અક્કલ અને નખરાવાળી છોકરી ગમતી હતી. આવું બધું લાંબો સમય ઓબ્ઝર્વ કર્યા પછી મને પ્રશ્ન થાય છે કે મારે શું કરવું જોઇએ? મારે હું જે છું એવી જ રહેવું જોઇએ કે ટ્રેન્ડ પ્રમાણે બદલાઇ જવું જોઇએ? (મતલબ કે મારે પણ ટિપિકલ નખરાળી છોકરી બની જવું જોઇએ?) હું જો બદલાઇ જઉં તો એ મને નાટક લાગે છે, અને નથી બદલાતી તો એવું લાગે છે કે આ વલણ મારા જીવનને અસર કરશે!’

શક્ય છે કે સુજાતાએ જે વાતો લખી છે એ સાથે તમે સહમત ન પણ થાવ. પણ સુજાતાએ ઊભો કરેલો મુદ્દો વિચારવા પ્રેરક તો છે જ. થાય છે એવું કે મા-બાપ છોકરીઓને છોકરા સમાન ગણીને ઉછેરે પણ જ્યારે સમાજનો સામનો કરવાનો આવે છે ત્યારે આવી છોકરીઓએ એક પ્રકારની ‘પીડા’ અને ‘મુશ્કેલીઓ’નો સામનો કરવાનો આવે છે.

હવેના સમયમાં મધ્યમવર્ગના માતાપિતા પણ એમની દીકરીઓને દીકરાઓની જેમ જ સેલ્ફ ફાઇનાન્સ કોલેજોમાં ઊંચી ફી ભરીને પ્રોફેશનલ એજ્યુકેશન આપે છે. કમનસીબી એ છે કે દીકરીના લગ્નમાં ધામધૂમથી ખર્ચ કરવાની જૂની માનસિકતામાંથી તો બહાર નથી જ આવતા. એનો અર્થ એ નથી કે છોકરીઓને ઘરની ચાર દીવાલોમાં કેદ કરીને રાખવી! હવે એ તો શક્ય પણ નથી અને શક્ય હોય તોય ભારોભાર અસંસ્કારી છે.

ભલે દૂરથી તો દૂરથી, પણ સુજાતાની વાત સાથે કનેકટ થાય એવી બીજી વાત એ છે કે ઘણીવાર મા-બાપ/શિક્ષણ/વાતાવરણ બાળકો માટે આદર્શ સ્થિતિની પરિકલ્પના પૂરી પાડે છે પણ, વાસ્તવિક જીવનમાં કેવી રીતે કોપ અપ કરવું એ શીખવવાનું ભૂલી જાય છે. પરીક્ષામાં આખો કલાસ ચોરી કરતો હોય ત્યારે તમે તમારા બાળકને શું શિખામણ આપશો? સુજાતાની સમસ્યા કંઇક અંશે આપણા આવા બેવડાં ધોરણોમાંથી જ ઉત્પન્ન થઇ છે.

સેફ જવાબ એવો પણ આપી શકાય કે આ એક પરિવર્તનનો સમયગાળો છે, એટલે આવા સંઘર્ષો તો ઉત્પન્ન થવાના જ. અંગત રીતે એવું લાગે છે કે સુજાતાને એવો સવાલ થાય છે કે એ જે કરી રહી છે એ બરાબર છે કે એણે પણ ‘બદલાઇ’ જવું જોઇએ. તે એ વાતની નિશાની છે કે હજુ આ કહેવાતા મોડર્ન જમાનામાં પણ આપણે ટ્રેડિશનલ માન્યતાના કોચલામાંથી બહાર આવી શક્યા નથી. તમે સુજાતાની જગ્યાએ હો તો શું કરો?